Ընկերության կողմից վարած գործերից մեկով քննարկվում էին պայմանագրի հիման վրա վստահորդ կազմակերպություններից միջնորդավճարի գանձման և պայմանագրային պարտավորությունների կատարմանը պարտավորեցնելու հարցերը։ Կոնկրետ ոլորտում սպասարկման գործունեություն իրականացնելու մենաշնորհը ՀՀ կառավարության որոշմամբ տրված էր պետական ոչ առևտրային կազմակերպությանը, ով այդ գործունեությունն իրականացնում էր մասնավոր կազմակերպությունների միջոցով և նրանց համար պայմանագրով սահմանել էր միջնորդավճարների վճարման պարտականություն։ Ընդ որում, միջնորդավճարի չափը որոշվում էր ՊՈԱԿ-ի խորհրդի կողմից։ 


Թվով 5 կազմակերպությունների իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունն իրականացնելիս՝ դատական գործերի քննության ընթացքում, ընկերությունը հիմնավորեց, որ 


1. ՀՀ կառավարությունն իր համապատասխան որոշմամբ կարգավորումներ է սահմանել մի շարք իրավահարաբերությունների համար, որոնց համար լիազորված չի եղել օրենքով։ Ավելին, տնտեսական համապատասխան ոլորտը մենաշնորհային կարգով տրվել է ՊՈԱԿ-ին, և սահմանվել են մի շարք սահմանափակումներ։ 

2. Այդպիսի սահմանափակումներն առհասարակ հակասում են Սահմանադրությամբ նախատեսված հիմնական իրավունքներին և ազատություններին, այդ թվում՝ տնտեսական գործունեության ազատության իրավունքին։ 

3. Միջնորդավճարն իրականում համապատասխանում է Սահմանադրությամբ նախատեսված պարտադիր վճարի հատկանիշներին հետևաբար այն պետք է սահմանվեր օրենքով՝ Սահմանադրությամբ նախատեսված պահանջներին համապատասխան։  

4. Սահմանափակումները չեն համապատասխանում համաչափության սկզբունքին, և խախտվում է ողջամիտ հավասարակշռության սկզբունքը։ 

Ընկերության կողմից նաև հիմնավորվել է, որ գործի քննության ցանկացած փուլում կիրառման ենթակա իրավական ակտի սահմանադրականության վերաբերյալ կասկածներ ունենալու պարագայում դատարանները պետք է դիմեն ՀՀ Սահմանադրական դատարան՝ նպաստելով Սահմանադրությամբ ամրագրված իրավունքների և ազատությունների անմիջական կիրառմանը։ Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը դիմեց ՀՀ Սահմանադրական դատարան, իսկ վերջինիս կողմից գործն ընդունվեց քննության։ 

Արդյունքում մեր վստահորդների պահանջները բավարարվեցին պատասխանողի կողմից առկա բոլոր պարտավորությունները ներելու հիմքով։ 

ՄԱԶԾ-ի հետ համագործակցության շրջանակներում իրականացվել է համապարփակ ուսումնասիրություն Հայաստանի կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի (ԿԸՀ) տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների առկա վիճակի վերլուծության համար, ներառյալ առկա տեղեկատվական համակարգերը, ենթակառուցվածքները, ռեսուրսներն ու ներուժը: Թիմը բաղկացած էր հետևյալ փորձագետներից՝ Արդիտա Դրիզա Մաուրեր, Ջասթին Նետման և Շալվա Կիպշիձե, Ռաֆիկ Գրիգորյան, ինչպես նաև ՄԱԶԾ աշխատակիցներ Դավիթ Խաչատրյան և Արաքս Բաբայան՝ Ժողովրդավարական կառավարման Պորտֆոլիո (DG) և ինտեգրված սահմանների կառավարում (IBM)-ի վերլուծաբան Ալլա Բակունցի ղեկավարությամբ: Թիմը քննարկել է ՏՀՏ ոլորտում հնարավոր լուծումների մշակման հարցերը և ամփոփել նախորդ ուսումնասիրությունների, ընթացիկ աշխատանքների և առաջիկա հնարավոր ընտրական բարեփոխումների արդյունքները:

Իրականացված ուսումնասիրությունը պատկերացում է տալիս Հայաստանում այսօր օգտագործվող ընտրական տեխնոլոգիաների համակարգերի ընթացիկ վիճակի մասին և առանձնացնում է տեխնոլոգիական հնարավոր լուծումներն ու մեթոդները, որոնք կարող են համակարգված կերպով ներդրվել ապագայում՝ միջազգային ստանդարտների և առաջավոր պրակտիկայի հիման վրա: Գնահատումը պարունակում է միջազգային լավագույն չափանիշներին համապատասխան իրականացված՝ ՏՀՏ համակարգերի կատարելագործման և ներդաշնակեցման առաջարկություններ, ներառյալ գործողությունների հնգամյա ճանապարհային քարտեզ՝ ռազմավարության իրականացման միջոցառումներով և առաջնահերթություններով հանդերձ:

Բացի դրանից, Ռաֆիկ Գրիգորյանն Արդիտա Դրիզա Մաուրերի և Ջասթին Նետմանի հետ միասին հեղինակել է հետազոտական աշխատանք, որն արժանացել է EVoteID2021 լավագույն աշխատանք մրցանակին Էկտրոնային քվեարկության վերաբերյալ 2021 թվականի միջազգային գիտաժողովի շրջանակներում։
Նշված հոդվածը ճանաչվել է որպես ընտրական գործընթացների և դրանց վերաբերյալ գործնական փորձի լավագույն ներդրում։ Փաստաթղթին կարող եք ծանոթանալ հետևյալ հղումով՝ https://www.facebook.com/230577184077670/posts/1219636565171722/?d=n

Մեկ այլ ուսումնասիրություն՝ կիբերանվտանգության հարցերի վերաբերյալ, իրականացվել է ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի հետ համատեղ, որի շրջանակներում միջազգային և ներպետական փորձագետներից բաղկացած խումբն անդրադարձել է մի շարք կարևոր հարցերի․
ՄԱԶԾ-ն մշակել է «Հայաստանում ընտրությունների աջակցության ծրագիր – 3» (ESPA-3) ծրագիրը՝ 2021 թվականի հունիսի 20-ին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների անցկացմանը, ինչպես նաև ընտրությունների կառավարման մարմինների երկարաժամկետ բարելավման և կարողությունների զարգացման առումով հայաստանյան շահագրգիռ կողմերին աջակցելու համար:

Այս ծրագրի շրջանակներում ձևավորված փորձագետների խմբի կողմից իրականացվել է Հայաստանում ընտրական գործընթացում տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների և կիբերանվտանգության հարցերի գնահատում։ Խումբը բաղկացած էր հետևյալ փորձագետներից՝ ընտրությունների աջակցման գլխավոր տեխնիկական խորհրդական Յուլիա Շիպիլովա (ՄԱԶԾ հաստիքային փորձագետ), ՏՀՏ-ի և կիբերանվտանգության միջազգային փորձագետ Մայքլ Յարդ, կիբերանվտանգության միջազգային փորձագետ Մերլե Մեգրե, իրավական հարցերով ազգային փորձագետ Ռաֆիկ Գրիգորյան, ինչպես նաև ՏՀՏ և կիբերանվտանգության հարցերով ազգային փորձագետ Սամվել Գևորգյան (ՄԱԶԾ ներքին փորձագետ)։


Հայաստանում ընտրական գործընթացի ՏՀՏ-ի և կիբերանվտանգության գնահատումը նպատակ ուներ իրականացնելու ՀՀ-ում ՏՀՏ-ի և կիբերանվտանգության աշխատակազմի ապարատային, ծրագրային ապահովման վիճակի, ցանցի և գիտելիքների գնահատում, ռիսկերի, խոցելիության և ներուժի բացահայտում՝ Հայաստանում ՏՀՏ-ի և կիբերանվտանգության հետագա զարգացման, բարելավման և նշված ոլորտների ընդլայնման համար:

Փորձագետների աշխատանքի արդյունքում խումբը հեղինակել է համապարփակ հետազոտական աշխատանք, որում բացահայտված են կիբերանվտանգության վերաբերյալ մի շարք կարևոր հարցեր, ներառյալ Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կայքէջի վրա իրականացված կիբերհարձակմանը վերաբերող մի շարք խնդիրներ և ընդհանուր առմամբ Հայաստանում կիբերանվտանգության ոլորտի խնդիրները, ընտրական գործընթացներում կիբերանվտանգության խախտումները տարածաշրջանային մասշտաբով և ամբողջ աշխարհում։ Հետազոտության արդյունքում որոշվել են Հայաստանում ընտրական գործընթացի զարգացման միտումները, ռիսկերը, և նախանշվել են խոցելիությունը նվազեցնելու գործուն միջոցառումներ:


Սա, ըստ էության, Հայաստանի կիբերանվտանգության համակարգի համար լուրջ ներդրում հանդիսացող գնահատողական հաշվետվություն է, որը կարող է հիմք հանդիսանալ Հայաստանում կիբերանվտանգության ընթացիկ ենթակառուցվածքների զարգացման քայլերի նախանշման և գործողությունների ծրագրի կազմման համար՝ շեշտը դնելով ընտրական գործընթացի անխափան իրականացման անհրաժեշտության վրա։

Մեկ այլ գործով Հայաստանի խոշոր ընկերություններից մեկում իրականացվել է բաժնետոմսերի համախմբում, ինչի հետևանքով մեր վստահորդին պատկանող բաժնետոմսերը հետ են գնվել ընկերության կողմից։ Ընդ որում, ընկերությունը բաժնետոմսերի նկատմամբ իր իրավունքների գրանցումն իրականացրել է առանց նախկին բաժնետիոջը որոշված գնի վճարման։ Մեր կողմից մի շարք հանգամանքների և փաստերի վկայակոչմամբ հիմնավորվել է, որ 

1. առանց բաժնետոմսերի դիմաց արդարացի փոխհատուցում ստանալու հետգնում իրականացվել չի կարող, հակառակ դեպքում դա հանդիսանում է անձին ապօրինի սեփականությունից զրկում, 
2. պատասխանողը պարտավոր է վճարել նաև ուրիշի դրամական միջոցներն ապօրինի պահելու դիմաց հաշվեգրվող տոկոսները, քանի որ կետանցել է նախկին բաժնետիրոջ նկատմամբ ունեցած պարտավորության կատարումը,
3. ընկերության կողմից բաժնետոմսերի շուկայական արժեքը որոշվել է «Բաժնետիրական ընկերությունների մասին» ՀՀ օրենքի պահանջների խախտմամբ, և հաշվի չեն առնվել մի շարք հանգամանքներ, այդ թվում՝  բաժնետոմսերի արժեքը գնահատվել է ընկերության զուտ ակտիվներից ցածր:

Մեկ այլ գործով առկա է հետևյալ իրավիճակը․ Հայաստանի  փակ բաժնետիրական ընկերություններից մեկի բաժնետերը որոշել է վաճառել այդ ընկերությունում իրեն պատկանող բաժնետոմսերը, ինչի մասին պատշաճ կարգով ծանուցել է ընկերությանը և մյուս բաժնետերերին։ Վերջիններս բաժնետոմսերը գնելու իրենց նախապատվության իրավունքից օգտվելու մտադրություն սահմանված ժամկետում չեն հայտնել։ Արդյունքում ընկերությունը ձեռք է բերել իր բաժնետերերի կողմից վաճառվող բաժնետոմսերը։ Այնուհետև ընկերությունն իրականացրել է իր կողմից ձեռքբերված բաժնետոմսերի օտարում՝ դրանք վաճառելով երրորդ անձի։ Նշված բաժնետոմսերի նոր սեփականատերն այնուհետև դրանք նվիրել է այլ անձի։ Ներկայումս քննվում է դատական գործ՝ ընկերության բաժնետերերից մեկի կողմից ներկայացված հայցի հիման վրա, որով վերջինս խնդրում է անվավեր ճանաչել նշված բաժնետոմսերի նկատմամբ կատարված գործարքները։ 

Նշված գործի շրջանակներում մեր կողմից հիմնավորվել է, որ 

1. փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից օրենքով սահմանված դեպքերում ձեռքբերված սեփական բաժնետոմսերի վաճառք իրականացնելիս ընկերության բաժնետերերը չունեն գնման նախապատվության իրավունք,
2. Հայցվորի կողմից իր նախապատվության իրավունքի ենթադրյալ խախտման դեպքում իրավունքների պաշտպանության եղանակը չի կարող լինել այլ անձանց միջև կնքված գործարքի անվավերության պահանջի ներկայացումը: Ընտրված իրավունքի պաշտպանության եղանակը ուղղակիորեն ուղղված չէ Հայցվորի ենթադրյալ խախտված իրավունքների վերականգմանը, ուստի Հայցվորը այս գործով շահագրգիռ անձ չէ,
3. Ընկերության կողմից բաժնետոմսերի վաճառքը երրորդ անձի չի հանդիսանում խոշոր գործարք: Բաժնետոմսի տեղաբաշխում հասկացությունը նշանակում է միայն բաժնետոմսի առաջին վաճառքը կամ այլ կերպ ասած՝ հատուցելի օտարումը ներդրողին,
4. Երրորդ անձի կողմից կատարված՝ բաժնետոմսերի նվիրատվության գործարքը չի կարող ճանաչվել անվավեր և բաժնետոմսերը չեն կարող վերցվել նվիրառուից, քանի որ օրենքով նախատեսված չէ սեփականության իրավունքի սահմանափակման նման հնարավորություն:

Գործատուի կողմից երկու աշխատողների նկատմամբ կիրառվել էր խիստ նկատողություն կարգապահական տույժն այն հիմնավորմամբ, որ վերջինս պատշաճ չի իրականացրել աշխատանքային իր պարտականությունները, մասնավորապես՝ բաժնի պետի կողմից չեն իրականացվել վերահսկողական լիազորությունները, այդ թվում՝ գործի իրականացումը ողջամիտ ժամկետում և պատշաճ կազմակերպելու պարտականությունները, իսկ աշխատողի կողմից խախտվել են աշխատանքային կարգապահության կանոնները։ 

Թվով երկու դատական գործերի քննության ընթացքում մեր կողմից հիմնավորվել է, որ

• աշխատողին բանավոր ցուցումներ տալու պարագայում նման ցուցումներ տված լինելու փաստի ապացուցման պարտականությունը կրում է աշխատողը, իսկ աշխատանքային պարտականությունների պատշաճ կատարման փաստը պետք է դիտարկվի գործի այլ հանգամանքների հետ համակցության մեջ, 
• աշխատողը պարտավոր է ձեռնարկել իրենից կախված բոլոր միջոցները՝ աշխատանքի իրականացման ողջամիտ ժամկետը չխախտելու նպատակով, այդ թվում՝ ճիշտ ժամանակին տեղեկացնել գործատուին առաջացած խնդիրների կամ աշխատանքի իրականացմանը խոչընդոտող հանգամանքների մասին կամ կասեցնել աշխատանքի իրականացման ժամկետը,   
• աշխատողի նկատմամբ կարգապահական պատասխանատվության հարցը քննարկելիս պետք է հաշվի առնել նաև երրորդ անձին այդ խախտմամբ պատճառված վնասը կամ վնասի պատճառման հնարավորությունը։ 

Արդյունքում կարգապահական պատասխանատվություն սահմանող անհատական իրավական ակտը թողնվել է ուժի մեջ, այսինքն՝ հայցը մերժվել է, իսկ մյուս գործով հայցվորը հրաժարվել է իր պահանջներից։